ایدوکو

ساماندهی محتوای آموزشی

آشنایی با رشته شیمی

  • ۱۰۷

شیمی علم اتم‌ها ، پیوندها و مولکولهاست. دانشی که می‌تواند خواص ماده، چگونگی تغییرات و شیوه‌ی تولید آن‌ها از هسته‌ی اتم گرفته تا کهکشان‌ها را بررسی کند. رشته‌ی شیمی، رشته‌ای است که به پرورش متخصصانی می‌پردازد که با مطالعه و تحقیق و آزمایش به ابداع و نوآوری پرداخته و یا فرآورده‌های شیمیایی را کنترل می‌کنند.

 

·       رشته‌ی شیمی از جمله رشته‌هایی است که داوطلبان دو گروه آزمایشی ((علوم ریاضی و فنی)) و ((علوم تجربی)) می‌توانند آن را انتخاب کنند. البته مواد امتحانی و ضرایب این رشته در هر گروه آزمایشی متفاوت است و دانشگاه‌ها نیز برای داوطلبان هر گروه ظرفیت پذیرش ویژه‌ای در نظر گرفته‌اند.

·       این رشته دارای دو گرایش (( شیمی محض ، شیمی کاربردی )) است.

·       رشته‌ی شیمی در ایران تا مقطع دکترا تدریس می‌شود. دوره‌ی کارشناسی ارشد شیمی دوره‌ای با گرایش‌های تخصصی در پنج‌گرایش : (( شیمی آلی، شیمی تجزیه، شیمی معدنی، شیمی فیزیک، شیمی کاربردی )) است. دوره‌ی دکترای شیمی نیز پس از دوره‌ی کارشناسی ارشد در دو بخش آموزشی و پژوهشی ارائه می‌گردد.

·       تصور بسیاری از دانش‌آموزان دبیرستانی این است که شیمی یعنی حفظ کردن صدها فرمول، عدد و رقم! تصوری که از حفظ روابط موجود در دوره‌ی دبیرستان نشأت می‌گیرد، چرا که حجم مطالب کتاب شیمی دبیرستانی زیاد و فرصت تدریس محدود است و به ناچار دبیران و محصلان به جای درک و استدلال مفاهیم ، به سوی مسایل ذهنی و حفظی کشیده می‌شوند. در حالی که شیمی تلفیقی از مهارتهای ذهنی و استدلالی است و اگر کسی بخواهد در این رشته موفق گردد، باید در هر دو زمینه توانمند باشد و حتی می‌توان گفت که قدرت استدلال بیش از قدرت حافظه در این رشته اهمیت دارد چون حافظه فقط می‌تواند به کار سرعت بدهد اما حلال مشکلات نیست. دانشجوی این رشته لازم است در دروس ریاضی ، شیمی و فیزیک ، قوی باشد و رشته شیمی را دوست بدارد یعنی از مطالعه درس شیمی لذت ببرد و خسته نشود.

 

 

رشته‌ی شیمی دارای دو بخش علم شیمی و صنایع شیمی است:

·      علم شیمی به‌عنوان یکی از علوم پایه زیربنای علوم مختلفی همچون بیولوژی، بیوتکنولوژی، پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی و رشته‌های متعدد مهندسی است.

·      صنایع شیمی عبارت است از صنایعی که در آنها واکنش شیمیایی انجام می‌گیرد، یعنی اقسام مواد اولیه تبدیل به محصولات جدید می‌گردد که خواص این محصولات تا حدودی با مواد اولیه متفاوت است. بنابراین صنایع شیمی طیف گسترده‌ای از صنایع را در بر می‌گیرد که از آن جمله می‌توان به صنایع غذایی، داروسازی، پتروشیمی، الیاف مصنوعی، بهداشتی و آرایشی و صنایع تولید لوازم خانگی اشاره کرد.

بررسی و مطالعه‌ی اجمالی ترکیب، ساختار و ویژگی‌های ماده و همچنین کنترل آزمایشگاهی فرآیندهای شیمیایی، مطالب و فعالیتهایی است که در رشته شیمی در سطح کارشناسی ارائه می‌گردد. در سطح کارشناسی ارشد و دکترا نیز دانشجویان در گرایش‌های تخصصی این رشته که عبارتند از : شیمی آلی ، شیمی تجزیه ، شیمی معدنی ، شیمی فیزیک و شیمی کاربردی به صورت عمیق‌تری با بخشی از علم شیمی آشنا می‌گردند تا در آینده بتوانند مرزهای دانش شیمی را گسترش دهند.

 

تواناییهای فارغ‌التحصیلان، جذب و پذیرش آن‌ها :

فارغ‌التحصیلان این دوره می‌توانند مسوولیت‌ زمینه‌های مختلف از جمله موارد زیر را عهده‌دار باشند:

·      طراحی، نظارت و اجرای طرح‌های تحقیقاتی کوچک و بزرگ شیمیایی در سطوح مختلف کاربردی و علمی محض، در دانشگاه‌ها، کارخانجات و مراکز تحقیقاتی، به منظور ارتقای کمی و کیفی محصولات مورد نیاز جامعه.

·      مسوولیت و ارائه‌ی خدمات در آزمایشگاه‌های کنترل کیفی، پیگیری و ارائه معیارهای استاندارد به منظور افزایش کمیت و کیفیت محصولات تولیدی و همچنین مواد مصرفی کارخانه‌ها و صنایع.

·      ارائه‌ی خدمات آموزشی در سطح دانشگاه‌ها، دبیرستان‌ها و موسسات آموزشی.

·      ارائه‌ی طرح‌های پژوهشی به منظور استفاده از منابع اولیه‌ی ارزنده‌ی موجود در جامعه در جهت افزایش بهره‌وری از آنها و جلوگیری از صادرات بی‌رویه‌ی مواد اولیه‌ی ارزشمند و تبدیل آنها به محصولات واسطه‌ای که ارزش اقتصادی بالاتری دارند.

·     ارائه خدمات در کارخانجات پتروشیمی، پلاستیک، لاستیک، رنگ و رزین، الیاف، صنعت فرش، صنایع غذایی، صنایع دارویی، بهداشتی و شوینده‌ها.

·      استفاده از گیاهان دارویی فراوانی که در مملکت موجودند، به منظور استخراج و شناسایی موارد کاربرد این گیاهان به کمک متخصصان داروساز.

جذب فارغ‌التحصیلان توانمند در رشته‌ی شیمی، معمولأ در مراکز زیر صورت می‌گیرد:
وزارتخانه‌های آموزش و پرورش، صنایع سنگین، صنایع و معادن، فرهنگ و آموزش عالی، کشاورزی، نفت و نیز آموزشگاه‌های شیمی، صنایع شیمیایی و نظایر آنها.

 

گرایش‌های مقطع لیسانس :

رشته شیمی در مقطع کارشناسی دارای دو گرایش (( محض و کاربردی )) است. محض و کاربردی عنوان گرایش‌های بعضی از رشته‌های دانشگاهی مثل شیمی و ریاضی است. اما این دو گرایش چه تفاوتی با یکدیگر دارند؟

·    در گرایش شیمی محض مبنای کار علم شیمی است و دانشجو درباره‌ی چهار گرایش اصلی علم شیمی که عبارتند از : ((شیمی‌آلی، شیمی‌معدنی، شیمی‌تجزیه، شیمی فیزیک)) دروسی را مطالعه می‌کند.

·    در شیمی کاربردی، دروس پایه شیمی کمتر مطالعه می‌شود و دانشجو یکسری از دروس مربوط به مهندسی شیمی مثل اصول صنایع شیمیایی و تصفیه‌ی آب و فاضلاب را می‌گذراند.

·    فارغ‌التحصیل شیمی محض در شروع یک فعالیت صنعتی نقش دارد، چرا که او راهکارهای تئوریک ساخت یک ماده را ارائه می‌دهد و سپس یک فارغ‌التحصیل شیمی کاربردی و یا مهندس شیمی طراحی نیمه صنعتی ماده‌ی مورد نظر را ارائه می‌دهد.

·    تفاوت این دو گرایش در نحوه‌ی نگرش آنها به علم شیمی است:
شیمی کاربردی نگرشی کاربردی به علم شیمی دارد و می‌خواهد از آموخته‌های شیمی در صنعت استفاده کند و به همین دلیل فارغ‌التحصیلان این گرایش با مفاهیمی که در صنایع شیمی مطرح است، آشنایی بیشتری داشته و بهتر جذب بازار کار می‌شوند. اما هدف شیمی محض پرورش دانشجویانی است که کارهای تحقیقاتی انجام بدهند و با تحصیل در دوره‌ی فوق‌لیسانس و دکترا به حل مسائل و ناشناخته‌های علمی شیمی بپردازند. از همین‌رو درس‌های نظری گرایش شیمی محض بیشتر از دروس کاربردی آن است
.

 

آینده شغلی، بازار کار، درآمد :

تعدادی از فارغ‌التحصیلان شیمی جذب صنایع شیمیایی مختلف مثل صنایع رنگ‌سازی ، چرم‌سازی ، پتروشیمی ، موادغذایی، لوازم بهداشتی و آرایشی می‌شوند و در بخش آزمایشگاههای کنترل کیفیت محصولات شیمیایی و یا واحد تولید آنها کار می‌کنند.

می‌توان گفت شیمی جزو معدود رشته‌هایی است که فارغ‌التحصیل آن می‌تواند همیشه مشغول به‌کار باشد. چون هر کارخانه‌ای دایر شود، در بخش کنترل کیفیت کالاهای ساخته شده نیاز به شخص مطلع از شیمی دارد و یا در تمام صنایع احتیاج به فارغ‌التحصیلان شیمی داریم تا مواد اولیه را با توجه به استانداردهای جهانی بررسی کرده و رد یا قبول کنند.

 

وضعیت نیاز کشور به رشته‌ی شیمی در حال حاضر :

شیمی رشته‌ای است که هم برای فارغ‌التحصیلان شیمی و هم برای افراد مختلف جامعه فرصت شغلی ایجاد می‌کند. برای مثال با ایجاد هر شغل در صنعت پتروشیمی حدود بیست شغل در صنایع پایین دستی و وابسته به وجود می‌آید. تنها کافی است وضعیت واردات کشور خودمان را بررسی کنیم تا به واقعیت سخن لینوس پائولینگ پی ببریم. چون درحال حاضر کشور ما هر ساله حدود ۵ میلیارد دلار صرف خرید ۳۵۰۰ کالای شیمیایی می‌کند. یعنی ما یک کیلو نفت را ۱۰ سنت می‌فروشیم، آن وقت یک کیلو از مواد شیمیایی را ۴۰ هزار ، ۵۰ هزار و حتی بعضی از داروهای شیمیایی را تا ۱۰۰ هزار دلار خریداری می‌کنیم. این در حالی است که کشور ما به دلیل داشتن هیدروکربن‌ها، منابع معدنی و همچنین نیروی انسانی متخصص می‌تواند کالاهای شیمیایی بسیاری را تولید کند. کاری که چین انجام داد و توانست با کمترین امکانات، بازار کالاهای شیمیایی دنیا را قبضه کند.

در ضمن باید توجه داشت که خرید کالاهای شیمیایی نه تنها به بودجه‌ی کشور فشار سنگینی وارد می‌کند، بلکه فرصت‌های شغلی صدها فارغ‌التحصیل رشته‌ی شیمی، یعنی افرادی که باید با استفاده از منابع اولیه‌ی کشور به تولید کالاهای شیمیایی بپردازند را نیز از بین می‌برد.

 

 

نظرات: (۰) هیچ نظری هنوز ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی